ترکیه در آستانه بزرگترین افزایش تاریخی قیمت بنزین

ترکیه برای اعمال رکورد افزایش یک‌باره قیمت بنزین در اول اکتبر (پنج‌شنبه ۹ مهر) آماده می‌شود، زیرا سازوکار حمایتی دولت در زمینه مالیات سوخت که نقش ضربه‌گیر را داشت به‌طور کامل حذف خواهد شد و در نتیجه، میزان مالیات غیرمستقیم (مالیات بر مصرف ویژه) به‌شدت افزایش می‌یابد.

به گزارش مهرگان پرس به نقل از ایسنا، «مالیات بر مصرف ویژه» بنزین در ترکیه، در حال حاضر ۴.۴۳ لیر در هر لیتر است و به ۱۴.۸۳ لیر افزایش خواهد یافت که به معنای اضافه شدن ۱۰.۴۰ لیر به مبلغ مالیات است. افزایش ناشی از آن در مالیات بر ارزش افزوده نیز ۲.۰۸ لیر دیگر به قیمت اضافه می‌کند و مجموع افزایش برنامه‌ریزی شده را به ۱۲.۴۸ لیر (معادل ۰.۲۵ دلار) در هر لیتر می‌رساند.

قیمت بنزین در بخش اروپایی استانبول تا روز جمعه ۲۵ سپتامبر، حدود ۸۰.۴۰ لیر در هر لیتر بوده است. اگر تا پیش از اول اکتبر افزایش یا تخفیف دیگری اعمال نشود، پیش‌بینی می‌شود این افزایش برنامه‌ریزی‌ شده، قیمت را به بالای ۹۰ لیر در هر لیتر برساند.

حذف سازوکار حمایتی مالیات سوخت

دولت ترکیه این سازوکار را که به عنوان «سیستم مالیات سوخت با مقیاس متغیر» شناخته می‌شود و پیش‌تر در فوریه ۲۰۲۲ متوقف شده بود، در ماه مارس و پس از آغاز تجاوز آمریکایی صهیونی به ایران و بحران تنگه هرمز مجددا احیا کرد تا از مصرف‌کنندگان در برابر افزایش قیمت سوخت محافظت کند. در این سیستم، تغییرات قیمت جهانی نفت و نرخ ارز تا حدی از طریق تعدیل مالیات بر مصرف ویژه سوخت خنثی می‌شود.

هنگامی که قیمت‌های پالایشگاهی افزایش می‌یابد، میزان «مالیات بر مصرف ویژه» سوخت تا سقف ۷۵ درصد آن افزایش، کاهش می‌یابد تا تاثیر آن بر قیمت نهایی برای مصرف‌کننده محدود شود. زمانی که قیمت‌ها کاهش می‌یابد، «مالیات بر مصرف ویژه» سوخت تا سقف ۷۵ درصد آن کاهش، افزایش می‌یابد و به دولت اجازه می‌دهد بخشی از کاهش مالیاتی قبلی را جبران کند.

محمد شیمشک، وزیر خزانه‌داری و دارایی ترکیه، در ماه مه اعلام کرد که اجرای این سیستم در دو ماه نخست، ۹۰ میلیارد لیر برای دولت هزینه داشته و در صورت تداوم این روند، هزینه آن برای کل سال ممکن است به حدود ۶۰۰ میلیارد لیر (۱۲.۳ میلیارد دلار) برسد. دولت ترکیه در تاریخ سوم ژوئیه (۱۲ تیر) خبر از حذف تدریجی این سیستم داد و به این ترتیب که سهم جبران افزایش قیمت پالایشگاهی از طریق کاهش «مالیات بر مصرف ویژه» از ۵۰ درصد (تا ۳۱ ژوئیه)، به ۲۵ درصد (بین اول اوت تا ۳۰ سپتامبر) کاهش یافت و در نهایت این سازوکار در اول اکتبر به‌طور کامل متوقف می‌شد.

هنوز تصمیمی درباره مالیات جدید سوخت گرفته نشده است

مقامات این حوزه به خبرگزاری «آنکا» (ANKA) گفتند که دولت همچنان ممکن است تصمیمی جدید، مشابه رویکرد مرحله‌ای اتخاذ شده برای گازوئیل، اعلام کند اما تاکنون چنین اقدامی صورت نگرفته است.

دولت ترکیه در ماه اوت، این سیستم را برای گازوئیل متوقف کرد و در عوض، به‌طور موقت «مالیات بر مصرف ویژه» را از قیمت‌های پمپ‌بنزین حذف کرد؛ با این شرط که این مالیات تا پایان سال، طی افزایش‌های ماهانه ۳ لیره‌ای، مجددا اعمال شود. بنابراین، میزان «مالیات بر مصرف ویژه» در سپتامبر ۳ لیر، در اکتبر ۶ لیر، در نوامبر ۹ لیر و در دسامبر ۱۲ لیر افزایش می‌یابد.

بر اساس داده‌های خزانه‌داری، درآمدهای حاصل از «مالیات بر مصرف ویژه» برای فرآورده‌های نفتی در بازه زمانی مارس تا اوت، نسبت به سال قبل نزدیک به ۶۰ درصد کاهش یافت که معادل افتی ۱۴۸.۶ میلیارد لیری (۳ میلیارد دلار) است. از زمان آغاز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران در ۲۸ فوریه (۹ اسفند)، قیمت بنزین در ترکیه با وجود کاهش‌های مالیاتی، بیش از ۴۰ درصد و قیمت گازوئیل ۵۴.۹ درصد افزایش یافته است.

بر اساس گزارش ترکیه تودی، قیمت سوخت در جایگاه‌های عرضه بر اساس قیمت‌های بین‌المللی فرآورده‌های پالایش‌ شده، حاشیه سود پالایش، نرخ برابری لیر ترکیه در برابر دلار و همچنین مالیات‌ها و سایر هزینه‌ها تعیین می‌شود. قیمت نهایی شامل سهم درآمد دولت، حاشیه سود توزیع‌کننده و فروشنده، هزینه‌های حمل‌ونقل، «مالیات بر مصرف ویژه» و مالیات بر ارزش افزوده است.